Een historische roman, een beeldverhaal, een ode aan fictie als middel om de werkelijkheid te begrijpen: Het lied van de merel van Maria van Lieshout is het alle drie.
In deze graphic novel komen de verhalen van de 17-jarige Annick in het Amsterdam van 2011 en de 18-jarige Emma in het Amsterdam van 1943 samen. Annicks oma ontdekt dat ze niet biologisch verwant is aan haar broer en zus. Daarop duikt Annick in de familiegeschiedenis. Via etsen van Amsterdamse gebouwen leidt haar zoektocht naar Emma, die is aangesloten bij het verzet. Emma vervalst persoonsbewijzen en helpt bij het vinden van onderduikadressen voor kinderen.
Een merel die tussen tijden en plaatsen heen en weer vliegt, verbindt de twee verhaallijnen met elkaar en becommentarieert de gebeurtenissen. Die alwetende vertelvorm werkt goed, omdat het ruimte biedt om ook als lezer afstand te nemen en over het verhaal na te denken. In zekere zin is de keuze voor een vogel als verteller ook een vorm van metacommentaar in dit verhaal dat expliciet de kracht van kunst en fictie wil tonen.
Het lied van de merel is een verzorgd en mooi vormgegeven boek. De tekeningen zijn sterk in hun eenvoud. Ze worden in elke verhaallijn van een duidelijke, eigen kleurstelling voorzien. Soms vormen historische foto’s en documenten de achtergrond waartegen is geïllustreerd. Dat levert een bijzondere vorm op. Achter in het boek is een bronnenlijst en toelichting opgenomen, waarin de auteur vermeldt op welke historische feiten ze zich baseerde.
Een rijke beeldroman dus, die laat zien hoe noodzakelijk verzet (en daarmee hoop) is. In alle tijden. Het boek is uitgegeven voor volwassenen, maar heel goed geschikt voor jongeren, zoals ook de nominatie voor de Thea Beckmanprijs 2025 laat zien. Bovendien is het prachtig vakoverstijgend in te zetten bij kunst, geschiedenis en Nederlands.