Aline Sax won in 2025 de Boon Literatuurprijs voor haar geweldige YA-versroman Wat ons nog rest. Haar nieuwste boek, Negentien Negentien, is gepresenteerd als Sax’ debuut voor volwassenen. Het maakte me extra nieuwsgierig naar het verhaal: is deze historische roman duidelijk voor een ander publiek bedoeld dan haar eerdere werk?
Het verhaal gaat over de Britse Henry, die zich op zijn 18e onder sociale druk aanmeldt om te vechten in de Grote Oorlog. In 1916 vertrekt hij naar de Belgische frontstreek. Hij wordt gelegerd in Ieper en vecht mee in de Slag bij Passendale. Na zijn terugkeer kan Henry niet meer aarden in zijn thuisomgeving. In zekere zin mist hij de oorlogstijd en het kameraadschap dat hij toen ervoer. Een jaar na het einde van de oorlog besluit hij dan ook om terug te keren naar Ieper. ‘Boetedoening’, zegt hij aan wie hem vraagt waarom. Wat hij daarmee precies bedoelt, wordt aan het eind van het verhaal op indringende wijze duidelijk.
Negentien Negentien is wederom een aangrijpende en goed geconstrueerde roman. Je volgt ik-verteller Henry afwisselend in het heden (1919) en verleden (1916-17). Flashbacks naar en herinneringen aan het verleden lopen echter door elkaar en maken de chaos, waanzin en gevolgen van de oorlog voelbaar.
Verdient deze roman een publiek voor volwassenen? Zeker! Maar niet per se meer of minder dan Sax’ eerdere titels (zoals Wij, twee jongens en Grensgangers), die voor een dubbelpubliek van jongeren en volwassenen in de markt zijn gezet. Dat had met deze titel ook goed gekund. Het is dus wat vreemd om Negentien Negentien Sax’ ‘debuut voor volwassenen’ te noemen, maar wie weet geeft het Sax een nog breder publiek en dat is haar zeer gegund.